Kaç yýldýr yeryüzündeyim?
Yaklaþýk 100 milyon yýldan beri yeryüzünde yaþýyorum. Soyaðacýmý çýkardýðýnýzda, atalarýmýn dinozorlarla ayný çaðda yaþadýðýný öðrenebilirsiniz.
Tüm dünyada sekiz tür deniz kaplumbaðasý yaþýyor. Türkiye'yi çevreleyen denizlerde ise iki türümüze rastlanýyor: Ýribaþlý deniz kaplumbaðasý (Caretta caretta) ve yeþil kaplumbaða (Chelonia mydas) .
Hayatýmý zorlaþtýran þeyler
Sayýlarýmýz gün geçtikçe azalýyor. Her yumurtlama döneminde her yuvaya yaklaþýk 100 kadar yumurta býrakmamýza raðmen yumurtalarýmýzýn ancak bir kýsmýndan yavrular çýkýp denize ulaþabiliyor ya da yetiþkin olana kadar yaþýyor.
Çoðu kez insanlar, yumurtalarý meraktan ya da dünyanýn bazý ülkelerinde olduðu gibi yemek için topluyor. Ayrýca, köpek ve tilki gibi bazý hayvanlar da, üzeri kumla örtülü yuvalarý kazýp yumurtalarý yemeye çok meraklý. Yengeç gibi bazý hayvanlarsa yumurtadan ve yuvadan yeni çýkmýþ yavrularý yemeye bayýlýyor.
Yuva yaptýðýmýz kumsallardan inþaat için aþýrý miktarda kum alýnmasý ve kumsallarýn evler ve otellerle doldurulmasý, yumurtalarýmýzý býrakabileceðimiz alanlarý gün geçtikçe azaltýyor.
Bana Nasýl Yardým Edebilirsiniz?
Deniz kaplumbaðasý yuvalama alanlarýnda yürütülen koruma ve gönüllü programlarý hakkýnda bilgi edinin.
-Geceleri yuvalama kumsalýna giderseniz, mümkün olduðu kadar sessiz olun, çok ýþýk veren fenerler kullanmayýn. Anne kaplumbaðalar ses ve ýþýktan son derece rahatsýz olurlar.
-Denize ve kumsala, çöp ve özellikle plastik torba atmayýn; çünkü atacaðýnýz en ufak çöp, denizde yýllarca dolanýp durur ve özellikle plastik torbalarý çok sevdiði yiyeceklerden biri olan deniz anasýna benzetip yemek isteyen kaplumbaðalar boðulabilirler.
-Kumsaldan itibaren en az 1 millik (yaklaþýk 2 kilometre) deniz sahasý içinde sürat motoru ve jet ski kullanmayýn. Su yüzeyine nefes almak için çýkan deniz kaplumbaðasý sürat motorlarýndan kaçamaz ve ölümcül yaralar alýrlar.
-Kumsalda görülebilen tüm ýþýklarýnýzý perdeleyin. Kumsalda ateþ yakmayýn.
-Yuvalama kumsalýnda þemsiye dikerken, uyarý levhalarýnda verilen bilgilere dikkat edin.
-Yuvalama kumsalýnda kumu kazmayýn ve köpeðinizi baþýboþ býrakmayýn. Kumsalda alet ya da eþya býrakmayýn, çünkü bu aletler anne ve yavru kaplumbaðalarýn yollarýný kapatýrlar.
-Yavru kaplumbaðalarý elinize almayýn. Denize gidiþlerini uzaktan seyredebilirsiniz. Yavru kaplumbaðalarýn büyüyünce ayný kumsala gelebilmesi için denize kendi baþlarýna gitmesi ve kumsalý öðrenmeleri gereklidir.
-Biz, çekingen hayvanlarýz ve size zarar vermeyiz. Lütfen siz de bize zarar vermeyin...
Türkiye'de Nerelerde Yuva Yaparým?
Yaz aylarýnda tatile gittiðiniz Akdeniz kýyýlarýnda 20 kumsalda yuva yaparým: Ekincik, Dalyan, Dalaman, Fethiye, Patara, Kale, Kumluca, Çýralý, Tekirova, Belek, Kýzýlot, Demirtaþ, Gazipaþa, Anamur, Göksu Deltasý, Alata, Kazanlý, Akyatan, Yumurtalýk, Samandað.
Yumurtadan çýktýðým kumsala dönerim. Dalgalarýn eriþemeyeceði, güvenli bir nokta ararým. Daha sonra, kumsalda bir çukur açar ve yumuþak kabuklu yaklaþýk yüz kadar yumurtayý bu çukura býrakýrým. Yumurtalarýmýn üstünü tekrar kumla örter ve arkamda traktör izine benzeyen bir iz býrakarak denize geri dönerim.
Karaya sadece diþiler yumurtlamak için kýsa bir süreliðine çýkarlar. Bunun dýþýndaki bütün hayatýmýzý suda geçiririz. Karada daha zor hareket ederim. Suda ise hýzlýyýmdýr. Her yýl Akdeniz kýyýlarýmýzda yuvalama alanlarýna, oralara yýllar önce yumurtadan çýkmýþ yavru deniz kaplumbaðalarýnýnýn diþileri yeniden yumurtlamak için gelir. Bu yüzden, yetiþkin diþi arkadaþlarým yumurtadan çýktýklarý kumsala gelebilmek için bazen binlerce kilometre yüzerler.
Ne Yer, Ne Ýçerim?
Biz iribaþlý deniz kaplumbaðalarý (Caretta caretta), yengeç ve baþka deniz canlýlarýyla besleniyoruz.
Kuzenim yeþil kaplumbaða (Chelonia mydas) ise sadece deniz bitkileriyle besleniyor. Kendisi dünyada otla beslenen tek deniz kaplumbaðasý türüdür.
Vücudum
Kara kaplumbaðalarýnýn aksine bizim yüzmemize yardýmcý olacak yüzgeçlerimiz ve yassý bir kabuðumuz var. Yine onlardan farklý olarak, biz kafamýzý da kabuðumuzun içine çekemiyoruz. Kabuðumuz bir zýrh gibi bizi korusa da, baþýmýz ve denizde rahatça yüzmemizi saðlayan yüzgeçlerimiz korumasýzdýr.
Denizde yaþamamýza raðmen akciðer solunumu yaptýðýmýz için düzenli aralýklarla suyun yüzeyine çýkýp nefes almamýz gerekli. Ýþte yüzeye nefes almaya çýktýðýmýz an, bizim için tehlikeli bir andýr: Çünkü yüzeye çýktýðýmýzda balýkçý aðlarýna takýlabilir, aðýn içinde sürüklendiðimiz ve su yüzeyine çýkýp nefes alamadýðýmýz için de boðulup ölebiliriz.
Gözyaþým var mý? Aðlar mýyým?
Yuva yapmak için karaya çýktýðýmýzda gözlerimizden yaþlar gelir, ama, biz aslýnda aðlamayýz. Sadece, beslenirken vücudumuza aldýðýmýz tuzun fazlasýndan bu þekilde kurtulmaya çalýþýrýz.
Gözlerimizin hemen yanýndaki tuz bezleri gözlerimizdeki fazla tuzu, sürekli, hatta biz yüzerken bile süzer. Yumurtlama sýrasýnda ise bu gözyaþlarý ayný zamanda gözümüze kaçan kumlarý temizleme iþlevi de görür.
Kaynaklar : www.tr.wikipedia.org
www.anamuronline.com
